1970’lerde iptal edilen AMST programı, ABD Hava Kuvvetleri için yeni bir nakliye uçağı doğurmadı. Ancak YC-15 ve YC-14 prototipleri, daha sonra C-17 Globemaster III’ün tasarımına yön verdi.
C-17’nin kökeni iptal edilen AMST programına dayanıyor
McDonnell Douglas’ın C-17 Globemaster III nakliye uçağının geçmişi, 1970’lerde yürütülen Advanced Medium STOL Transport (AMST) programına uzanıyor. ABD Hava Kuvvetleri, kısa mesafeden kalkış ve iniş kabiliyeti yüksek bir taktik nakliye uçağı arayışında iki farklı prototipi değerlendirdi.
Program sonuçta üretim aşamasına geçmedi. Buna rağmen testlerde elde edilen teknik veriler, ilerleyen yıllarda C-17’nin geliştirilmesinde önemli rol oynadı.
YC-15 ve YC-14 testlerde öne çıktı
AMST yarışmasında McDonnell Douglas YC-15 ile Boeing YC-14 karşı karşıya geldi. YC-15, dışarı üflenmiş flap sistemiyle kısa pist performansında dikkat çekti. Boeing’in YC-14 modeli ise kanat üstü akış tasarımıyla farklı bir çözüm sundu.
Yaklaşık 600 saatlik uçuş testleri sırasında her iki prototip de beklentileri karşıladı. Ancak program, teknik sonuçlardan bağımsız olarak sona erdirildi.
Program neden sona erdi?
Kaynaklara göre ABD ordusunun değerlendirmesi, mevcut C-130 filosunun yapısal olarak kullanılabilir durumda olduğunu ortaya koydu. Buna karşın stratejik ölçekte daha geniş gövdeli ve daha büyük yük taşıyabilen bir uçak ihtiyacı öne çıktı.
Bu süreçte AMST programı 1979’da durduruldu. Ardından ABD Hava Kuvvetleri, C-141 Starlifter’ın yerini alacak yeni bir hava nakliye uçağı için C-X programını başlattı.
C-17 tasarımında YC-15 etkisi
McDonnell Douglas, C-X ihalesinde sıfırdan bir tasarım yerine YC-15’teki deneyimlerden yararlandı. C-17’de dışarı üflenmiş flap yaklaşımı daha büyük bir gövdeye uyarlanarak kullanıldı. Uçağın iniş takımları ve kokpit düzeninde de benzer tasarım mantığı izlendi.
Bu sayede C-17, uzun menzilli stratejik nakliye kapasitesini kısa ve zorlu pistlerde operasyon yapabilme yeteneğiyle birleştirdi. Uçak, ağır yükleri doğrudan ileri bölgelere taşıyabilen bir platform haline geldi.
Prototipler bugün nerede?
YC-15 prototiplerinden biri daha sonra yeniden uçuş testlerinde kullanıldı ve günümüzde Edwards Hava Kuvvetleri Üssü’nde statik sergide bulunuyor. Diğer YC-15 ise hurdaya ayrıldı.
Boeing’in YC-14 prototiplerinden biri Pima Air & Space Museum’da sergilenirken, diğer uçak açık depolamada korunuyor. C-17 ise ABD Hava Kuvvetleri’nin stratejik hava nakliye filoları arasında görev yapmayı sürdürüyor.
Orijinal Haberi Görüntüle
